Στάδιο 7: Προσδιορισμός δείκτη βαδισιμότητας στο ιεραρχημένο οδικό δίκτυο του Δήμου Αμαρουσίου

Οι πέντε βασικοί πυλώνες που χαρακτηρίζουν την βαδισιμότητα μιας περιοχής:

  • Η συνδεσιμότητα (connectivity) του δικτύου πεζών με μέσα μαζικής μεταφοράς, την κατοικία, με τους χώρους εργασίας και αναψυχής και με άλλους προορισμούς.
  • Η φιλική ατμόσφαιρα (convivialness ή convivial atmosphere) που δημιουργεί στον πεζό το φυσικό και δομημένο περιβάλλον του δικτύου.
  • Η ύπαρξη ασφαλών, με επαρκή φωτισμό και ορατότητα δημόσιων χώρων που ευνοούν την πεζή μετακίνηση (conspicuous). Συμπεριλαμβάνει την ύπαρξη χαρτών και κατάλληλης σήμανσης.
  • Η ύπαρξη υψηλής ποιότητας πεζοδρομίων, ελκυστικών τοπίων και αρχιτεκτονικής και η αποτελεσματική διαχείριση του οδικού χώρου και της κυκλοφορίας, που κάνουν το περπάτημα άνετο και ευχάριστο (comfort).
  • Η ευκολία χρήσης (convenience) του δικτύου των πεζών, ώστε να μπορεί να ανταγωνιστεί άλλα μέσα μεταφοράς από άποψη αποτελεσματικότητας.

Η περίπτωση του Αμαρουσίου

Πληθυσμιακή Πυκνότητα

Ο συνολικός πληθυσμός του Δήμου Αμαρουσίου ανέρχεται σε 72.333 κατοίκους. Συγκριτικά με το 2001, ο δήμος εμφανίζει θετική πληθυσμιακή μεταβολή η οποία ισούται με 1,09%. Η μεταβολή αυτή αντικατοπτρίζει την ύπαρξη μιας δυναμικής για τον Δήμο (περιορισμένη βέβαια), ο οποίος σε αντίθεση με αρκετούς δήμους του Λεκανοπεδίου δεν μείωσε τον πληθυσμό κατά τον χρονικό διάστημα 2001-2011, αλλά τον αύξησε.

Για μια πιο λεπτομερή ανάγνωση της περιοχής, εξετάστηκε η χωρική κατανομή του πληθυσμού των οικοδομικών τετραγώνων στην περιοχή ευθύνης του δήμου

Από το σχετικό χάρτη που δημιουργήθηκε, διαπιστώνεται πως η χωρική κατανομή του πληθυσμού της περιοχής δεν είναι σε καμία περίπτωση ομοιόμορφη. Αντιθέτως, παρατηρούνται σημαντικές οικιστικές πυκνώσεις (τιμές μεγαλύτερες ακόμα και από 350 κατ/ha), κυρίως στην περιοχή του κέντρου, όπου βρίσκεται και ο σταθμός του ΗΣΑΠ «Μαρούσι», στην περιοχή που γειτνιάζει με την Πεύκη, στα Ανάβρυτα καθώς και στο Πολύδροσο. Επίσης ένας μικρότερος οικιστικός πυρήνας συναντάται στην περιοχή της Αγίας Φιλοθέης. Από την άλλη, περιοχές όπως ο Παράδεισος, ο Σωρός και ο Άγιος Θωμάς χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα χαμηλές οικιστικές πυκνότητες, οι οποίες μάλιστα δεν υπερβαίνουν τα 50 άτομα/εκτάριο. Τέλος, σημειώνεται πως εντός των ορίων του Δήμου παρατηρούνται μεγάλες περιοχές αδόμητων χώρων, πράσινων χώρων αλλά και αθλητικών ή εμπορικών εγκαταστάσεων και υπηρεσιών, οι οποίες έχουν σχεδόν μηδενική πληθυσμιακή πυκνότητα.

Χρήσεις γης

Οι πραγματικές χρήσεις γης της περιοχής μελέτης, έτσι όπως αυτές προέκυψαν μέσα από επιτόπια καταγραφή, αναζήτηση στο διαδίκτυο για συγκεκριμένες χρήσεις γης (όπως χώροι στάθμευσης, δημόσιες ή δημοτικές υπηρεσίες, θρησκευτικοί χώροι, κ.λπ.), αλλά και από συλλογή ανοιχτών δεδομένων, απεικονίζονται στη συνέχεια. Σημειώνεται ότι η χρήση γης που κυριαρχεί σε ολόκληρη την έκταση της περιοχής μελέτης είναι αυτή της αμιγούς κατοικίας. Στο αστικό περιβάλλον του Δήμου Αμαρουσίου απαντώνται όλες οι κύριες βασικές υποδομές, καθώς επίσης και υπερτοπικές χρήσεις/δραστηριότητες, κατά βάση εμπορικές, αναψυχής και παροχής υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένης και της εστίασης). Οι εν λόγω δραστηριότητες αναπτύσσονται κυρίως γραμμικά, κατά μήκος των βασικών οδικών αρτηριών που διασχίζουν την περιοχή μελέτης όπως είναι η λεωφόρος Κηφισίας, η Αττική Οδός, η λεωφόρος Νερατζιωτίσσης και η λεωφόρος Πεντέλης, αλλά και οδοί τοπικής σημασίας όπως η οδός Χατζηαντωνίου, Βασιλίσσης Σοφίας, 28ης Οκτωβρίου, Θησέως, κ.λπ., με τις χρήσεις του εμπορίου και της παροχής υπηρεσιών να επικρατούν σε αυτές τις ζώνες, όπως αυτό είναι εμφανές και από την επισκόπηση του αντίστοιχου Χάρτη.

Πλάτος και Κατάσταση Πεζοδρομίων

Σε ό,τι αφορά το μέσο πλάτος των πεζοδρομίων, στον Δήμο Αμαρουσίου η κατάσταση κρίνεται ιδιαίτερα αποθαρρυντική ως προς το ζήτημα αυτό. Ειδικότερα, το 7,55% του βασικού οδικού δικτύου που εξετάστηκε (ιεραρχημένο οδικό δίκτυο) δεν διαθέτει τη συγκεκριμένη υποδομή, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά την πεζή μετακίνηση, αλλά και την κίνηση των ευάλωτων ομάδων χρηστών. Πεζοδρόμια με μέσο πλάτος που κυμαίνεται μεταξύ 0,1 και 1,4 μέτρων συγκροτούν το 44,87% του συνόλου του οδικού δικτύου που λήφθηκε υπόψη. Ακολουθούν οι κατηγορίες πεζοδρομιών με πλάτη 1,5 – 2,1 μέτρα με ποσοστό 28,24%, 2,2 – 3,6 μέτρα με ποσοστό 14,93%, 3,6 – 6 μέτρα με ποσοστό 2,97% και τέλος η κατηγορία πεζοδρομίων με μέσο πλάτος μεγαλύτερο των 6 μέτρων που συγκεντρώνει ποσοστό 1,44%

Η απουσία πεζοδρομίων και η απόλυτη κυριαρχία πεζοδρομίων με πολύ μικρό πλάτος (0,1 – 1,4 μέτρα) οφείλεται κυρίως στη διαμόρφωση του αστικού ιστού του Δήμου, ο οποίος ως προαστιακή περιοχή που αναπτύχθηκε κατά βάση μετά την επικράτηση του αυτοκίνητου ως κυρίαρχου τρόπου μετακίνησης έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στα μηχανοκίνητα μέσα, παραγκωνίζοντας με αυτόν τον τρόπο τους ενεργούς και βιώσιμους τρόπους μετακίνησης. Παράλληλα, η επικρατούσα κατάσταση φανερώνει -μεταξύ άλλων- και τη σοβαρή έλλειψη χωρικού και συγκοινωνιακού σχεδιασμού.

Συνοπτικά, αναφορικά με το μέσο πλάτος των πεζοδρομίων, το οποίο καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την προσβασιμότητα των πεζών, αξίζει να αναφερθούν τα εξής:

  • Το μέσο πλάτος -σταθμισμένο με το μήκος του οδικού τμήματος- ανέρχεται σε 1,50 μ.
  • Το 47,57% του υπό εξέταση δικτύου διαθέτει πλάτος πεζοδρομίου που είναι ίσο ή υπερβαίνει τα 1,5 μ. (ελάχιστη απαραίτητη τιμή για το ελεύθερο πλάτος πεζοδρομίου).
  • Το 24,28% του δικτύου της περιοχής ξεπερνάει τα 2,1 μ. (ελάχιστη απαραίτητη τιμή για το συνολικό πλάτος πεζοδρομίου).
  • Η τιμή του μέγιστου μέσου πλάτους πεζοδρομίου ισούται με 11 μ. και συναντάται επί της Λ. Ολυμπιονίκη Σπύρου Λούη, ενώ η χαμηλότερη τιμή είναι ίση με 0,10 μέτρα και παρατηρείται επί ενός Παράδρομου της Λ. Κηφισίας στο ύψος του Διοικητικού Μεγάρου του ΟΤΕ και επί της Λ. Κηφισίας στο ύψος της συμβολής της με τη Λ. Κύμη

Αναφορικά με την ποιότητα των πεζοδρομίων, η υπάρχουσα κατάσταση διαγράφεται αρκετά ευνοϊκότερη σε σύγκριση με εκείνη που μέσου πλάτους των πεζοδρομίων. Παρόλα αυτά, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Πιο συγκεκριμένα, για την εκτίμηση και την ποιοτική αξιολόγηση της κατάστασης των πεζοδρομίων δημιουργήθηκαν τέσσερεις κατηγορίες ανάλογα με την ποιότητα της κατασκευής τους, αλλά και της συντήρησής τους. Αναλυτικότερα, δημιουργήθηκαν οι εξής κατηγορίες:
Κατηγορία 0: αδιαμόρφωτο πεζοδρόμιο.
Κατηγορία 1: κακή κατάσταση πεζοδρομίου.
Κατηγορία 2: μέτρια κατάσταση πεζοδρομίου.
Κατηγορία 3: καλή κατάσταση πεζοδρομίου.
Τα ποσοστά που καταλαμβάνει η κάθε κατηγορία παρουσιάζονται στο επόμενο διάγραμμα.