Πρακτικά 1ης διαβουλευσης

ΣΥΝΟΨΗ – ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Α΄ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ

Ο Δήμος Αμαρουσίου, στο πλαίσιο της εκπόνησης της μελέτης Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) του δήμου και συγκεκριμένα του πρώτου κύκλου των διαβουλεύσεων, διοργάνωσε μία δημόσια συνάντηση με σκοπό την ενημέρωση των σημαντικότερων εμπλεκόμενων φορέων αναφορικά με το ρόλο τους στο σχεδιασμό, αλλά και την καταγραφή των αναγκών και των προβλημάτων της καθημερινότητά τους σε σχέση με τις μετακινήσεις στον δήμο.

Στην συνάντηση αυτή έγιναν εισηγήσεις από την ομάδα μελέτης του Αναδόχου σχετικά με την έννοια της Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας και την αναγκαιότητα εκπόνησης της σχετικής μελέτης, παρουσιάστηκαν στοιχεία της υφιστάμενης κατάστασης του συστήματος μεταφορών στον δήμο και τονίστηκε η σημασία της ενεργούς συμμετοχής των εμπλεκόμενων φορέων και πολιτών τόσο στις διαβουλεύσεις όσο και στη συμπλήρωση των σχετικών ερωτηματολογίων και στην υποστήριξη της συλλογής των απαραίτητων δεδομένων.

Ο σκοπός της παρούσας σύνοψης είναι περισσότερο πρακτικός και ουσιαστικός σχετικά με τα ευρήματα – αποτελέσματα που προέκυψαν από την πρώτη Διαβούλευση, τόσο από την Δημοτική Αρχή όσο και από τους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι θα κληθούν να συμμετέχουν ενεργά με προτάσεις και μέτρα και σε επόμενες φάσεις της κατάρτισης του στρατηγικού σχεδίου βιώσιμης αστικής κινητικότητας.

Στόχος είναι η ανάλυση και κατηγοριοποίηση των ευρημάτων της 1ης Διαβούλευσης στις εξής θεματικές κατηγορίες:

(Α) καταγραφή υφιστάμενης κατάστασης – προβλημάτων

(Β) πρωταρχική σκιαγράφηση του οράματος

(Γ) πρωταρχική στοχοθέτηση

(Δ) πρωταρχική καταγραφή μέτρων.

Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι ευρήματα των κατηγοριών Β, Γ και Δ, δηλαδή πιθανές προτάσεις – μέτρα, σκιαγραφήσεις οράματος και στόχοι είναι προγραμματισμένα να αναζητηθούν εκτενώς σε επόμενη αντίστοιχη φάση του Σχεδίου. Ωστόσο όσα ανέκυψαν κατά τη διάρκεια της πρώτης διαβούλευσης παρουσιάζονται κατωτέρω αλλά θα επαναπροσδιοριστούν σε επόμενο στάδιο.

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνάντηση του πρώτου κύκλου διαβούλευσης για το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας του Δήμου Αμαρουσίου πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 04 Νοεμβρίου 2019 στην Αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αμαρουσίου.

Σκοπός της 1ης Συνάντησης ήταν η καταγραφή προβλημάτων και ευκαιριών που αφορούν την κινητικότητα και την μεταφορά αγαθών μέσα στον δήμο Αμαρουσίου, μέσα από την σκοπιά των σημαντικότερων και άμεσα εμπλεκόμενων φορέων. Για το λόγο αυτό κλήθηκαν να συμμετέχουν:

  • Εκπρόσωποι αρχών τόσο εντός δήμου Αμαρουσίου όσο και της περιφέρειας Αττικής που εμπλέκονται σε ζητήματα κινητικότητας που αφορούν τον δήμο Αμαρουσίου.
  • Εκπρόσωποι όμορων δήμων
  • Φορείς που παρέχουν μεταφορικό έργο ή διαχειρίζονται μεταφορικές υποδομές εντός των ορίων της περιοχής παρέμβασης και εξυπηρετούν τόσο τις ανάγκες κατοίκων όσο και επισκεπτών
  • Φορείς που εκπροσωπούν χρήσεις γης που έλκουν μετακινήσεις φοιτητών και μαθητών στην περιοχή παρέμβασης
  • Ενώσεις ευάλωτων χρηστών των μεταφορικών συστημάτων που είναι κάτοικοι της περιοχής παρέμβασης
  • Μεγάλες Εταιρίες και Εμπορικά Κέντρα των οποίων η λειτουργεία προσελκύει μεγάλο αριθμό επισκεπτών στον δήμο Αμαρουσίου
  • Σημαντικοί πόλοι έλξης και γένεσης μετακινήσεων, όπως νοσοκομεία και αθλητικά κέντρα.

Στην διαδικασία συμμετείχε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, εκ μέρους του καθηγητή Αθανάσιου Βλαστού, ο Δρ. Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος, Συγκοινωνιολόγος Μηχανικός.

Συνοπτικά, το πρόγραμμα της διαβούλευσης παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα.

Πίνακας 1: Πρόγραμμα 1ου Κύκλου Διαβουλεύσεων του ΣΒΑΚ Δήμου Αμαρουσίου

Πρόγραμμα 1ης Διαβούλευσης Εμπλεκόμενων Φορέων
ΔΕΥΤΕΡΑ 4 Νοεμβρίου 2019

ΘέμαΔιάρκειαΕισηγητές
09:30-09:40Έναρξη διαδικασίας: Εισήγηση Δημάρχου Αμαρουσίου10’Δήμαρχος Αμαρουσίου
09:40-09:55Παρουσίαση: Τι είναι το ΣΒΑΚ και ποια η σημασία του: Η ανάγκη για μια νέα προσέγγιση σχεδιασμού της αστικής κινητικότητας15’Κ. Αθανασόπουλος
09:55-10:15Σύστημα Μεταφορών και Υφιστάμενη Κατάσταση στο Δήμο Αμαρουσίου20΄
Θ. Μαυρογεώργης
10:15-10:30Διάλειμμα

10:30-10:55Α) Παρουσίαση: Εμπλεκόμενοι φορείς στο σχεδιασμό του Δήμου Αμαρουσίου: ο ρόλος τους και ο τρόπος εμπλοκής τους
Β) Συμπλήρωση ερωτηματολογίου advance
10’

15΄
Εισήγηση: Lever

Συντονισμός: Lever
10:55 -12:00Εργαστήριο τοποθέτησης των φορέων – εντοπισμός σε χάρτη προβλημάτων, ευκαιριών της περιοχής
(Εργαστήριο – Διαδραστική διαδικασία)
65’Όλοι οι συμμετέχοντες
12:00-12:15Σύμφωνο Φορέων προς Υπογραφή
Ορισμός Εκπροσώπων Φορέων
15’Εισήγηση: Lever

Στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 2) παρατίθενται οι φορείς που συμμετείχαν στην πρώτη συνάντηση της Διαβούλευσης.

Πίνακας 2: Φορείς που συμμετείχαν στην 1η Διαβούλευση του ΣΒΑΚ Δήμου Αμαρουσίου

Α/ΑΦορέας
1ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ (ΣΤΑΣΥ)
2ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΑΕ
3ΔΗΜΟΣ ΠΕΥΚΗΣ – ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ
4Α΄ΤΜΗΜΑ ΤΡΟΧΑΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
5«ΑΜΑΡΥΣΙΑ ΕΣΤΙΑ» ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΜΕΑ
6ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ «AVENUE»
7ΟΑΚΑ
8ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΣΩ
9ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ
10ΟΑΣΑ
11ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
12ΟΑΣΑ
13ΔΗΜΟΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ-ΨΥΧΙΚΟΥ

Τα μέλη της ομάδας έργου που συμμετείχαν, περιλαμβάνονται στον Πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας 3: Τα μέλη της ομάδας έργου που συμμετείχαν στην 1η Συνάντηση του 1ου Κύκλου Διαβουλεύσεων του ΣΒΑΚ Δήμου Αθηναίων

Α/ΑΦΟΡΕΑΣΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ
1ΟΕΔΚάββαλος Ευάγγελος
2ΟΕΔΧατζηδάκη Ναυσικά
3ΟΕΔΓαϊτανάδης Κυριάκος
4ΟΕΔΚαράμπαμπα Θεοδώρα
5ΟΕΔΚόλλια Κυριακή
6Εμπειρογνώμονας ΕΜΠΚαρολεμέας Χρήστος
7Εμπειρογνώμονας ΕΜΠΑθανασόπουλος Κώστας
8ΜΣΜ- ΜΑΥΡΟΓΕΩΡΓΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ Ι.Κ.Ε.Μαυρογεώργης Θοδωρής
9LeverΚουτρουμπής Νίκος
10LeverΧάγιου Κάτια

Β. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ – ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο δήμος Αμαρουσίου έγινε εκτενής αναφορά στο κυκλοφοριακό πρόβλημα που εμφανίζεται στην περιοχή του υπερτοπικού κέντρου. Συγκεκριμένα, όπως πολύ χαρακτηριστικά επισήμανε αρχικά ο δήμαρχος Αμαρουσίου αλλά μετέπειτα και οι περισσότεροι εκπρόσωποι φορέων, η συγκέντρωση πολύ σημαντικών πόλων έλξης πλησίον της Αττικής οδού και της λεωφόρου Κηφισίας προκαλεί ιδιαίτερη κυκλοφοριακή ταλαιπωρία όχι μόνο στο υπερτοπικό κέντρο αλλά και στις όμορες περιοχές. Παράλληλα το γεγονός ότι δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ το έργο επέκτασης της λεωφόρου Κύμης μέχρι την Εθνική οδό ενίσχυσε έντονα από το ήδη μεγάλο πρόβλημα της συμφόρησης αφού η κυκλοφορία που έρχεται από την Κύμης με προορισμό τις βόρειες περιοχές ή την εθνική οδό, αντί να εκτονώνεται με άμεση διοχέτευσή της προς βορρά, διαχέεται στην Αττική οδό.

Σχετικά με ζητήματα στάθμευσης, σχολιάστηκε έντονα η ανεξέλεγκτη στάθμευση και η έλλειψη χώρων στάθμευσης στην περιοχή του υπερτοπικού κέντρου και των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων. Συγκεκριμένα, η έλλειψη μεγάλων χώρων στάθμευσης που να καλύπτουν την ζήτηση οδηγεί καθημερινά σε στάθμευση των επισκεπτών σε δρόμους που βρίσκονται σε περιοχές κατοικίας με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται οι κάτοικοι στο να βρουν χώρο να σταθμεύσουν αλλά και προκαλώντας ζητήματα συμφόρησης σε μικρούς δρόμους και επιβαρύνοντας την έξοδο προς κύριους άξονες. Αντίστοιχο πρόβλημα παρατηρείται και στον χώρο πλησίον των εμπορικών κέντρων. Συγκεκριμένα, ο εκπρόσωπος του AVENUE αναφέρθηκε στο γεγονός ότι εξαιτίας της έλλειψης κοντινών χώρων στάθμευσης στην περιοχή, και σε συνδυασμό με την δωρεάν στάθμευση που παρέχει το συγκεκριμένο εμπορικό κέντρο, ο χώρος στάθμευσής του χρησιμοποιείται σε υπερβολικό βαθμό από μετακινούμενους που δεν έχουν σαν προορισμό το AVENUE με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα χωρητικότητας και εξυπηρέτησης των πελατών του. Πάνω στο ίδιο ζήτημα, αναφέρθηκε πως οι υπάρχοντες όροι δόμησης είναι ιδιαίτερα περιοριστικοί στην δημιουργία νέων μεγάλων χώρων στάθμευσης.

Έγινε αναφορά σε θέματα πρόσβασης με πιο σημαντικό αυτό της δύσκολης πρόσβασης ασθενών και ασθενοφόρων σε νοσοκομεία της περιοχής και πιο συγκεκριμένα στο ΙΑΣΩ και στο ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ. Η δυσκολία στην πρόσβαση οφείλεται κυρίως στην έντονη συμφόρηση που αναφέρθηκε και πιο πάνω αλλά και στην έλλειψη επαρκούς χώρου στάθμευσης (ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ) και στην έλλειψη σύνδεσης με κοντινούς σταθμούς μέσων σταθερής τροχιάς (ΙΑΣΩ).

Επίσης, σχολιάστηκε έντονα η υπολειτουργία της άλλοτε πολύ θετικής δημοτικής συγκοινωνίας του δήμου Αμαρουσίου. Κύρια πηγή του προβλήματος, σύμφωνα με τους φορείς, είναι η έλλειψη οδηγών που φέρει σαν αποτέλεσμα την έλλειψη αξιοπιστίας του μέσου. Επίσης αναφέρθηκε και η αδυναμία χρήσης του από ΑΜΕΑ λόγω ακατάλληλων οχημάτων.

Σχετικά με μέτρα που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στο δήμο Αμαρουσίου για την περιβαλλοντική εξυγίανση της περιοχές σχολιάστηκε το γεγονός ότι αν και πολλές φορές είχαν θετικό αντίκτυπο, αρκετά από αυτά απαξιώθηκαν γρήγορα όπως για παράδειγμα ορισμένα τμήματα ποδηλατόδρομου και οι υπέργειες διαβάσεις πεζών στην Κηφισίας.

Σημειώθηκε από πολλούς φορείς η έλλειψη επαρκούς αστυνόμευσης για αποφυγή παράνομης στάθμευσης, ειδικά στην περιοχή του υπερτοπικού κέντρου, και στους δρόμους που το πλαισιώνουν.

Σχολιάστηκε αρνητικά η υπερβολική χρήση του χώρου αναμονής ΤΑΞΙ στην γέφυρα στον σταθμό Νερατζιώτισσα με αποτέλεσμα να ξεπερνιέται κατά πολύ η χωρητικότητα και να δημιουργείται πρόβλημα σε ΙΧ και λεωφορεία.

Ακόμα, σχολιάστηκε η δυσκολία στην κίνηση πεζών και ιδιαίτερα ατόμων με ειδικές ανάγκες και προβλήματα κινητικότητας εξαιτίας στενών πεζοδρομίων (πχ. Οδό Θησέως), κακής συντήρησής τους (πεζοδρόμια που περιβάλλουν το ΟΑΚΑ), έλλειψης πεζοδρομίων σε ορισμένες περιοχές όπως στον Σώρο, παράνομης στάθμευσης από ΙΧ ή δίκυκλα και καταστρατήγηση πεζοδρόμων από δίκυκλα και οχήματα εφοδιασμού. Επιπροσθέτως, έγινε αναφορά στην ύπαρξη εμποδίων και έλλειψη συντήρησης των διαδρομών για τυφλούς.

Σχετικά με την περιοχή των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, εκτός από το πρόβλημα της κακής συντήρησης των πεζοδρομίων και το πρόβλημα της στάθμευσης στους γύρω δρόμους, τονίστηκε και η ανάγκη αποσαφήνισης της υποχρέωσης διαχείρισης της λεωφόρου Σπύρου Λούη ώστε να συντηρηθεί διότι παρουσιάζει προβλήματα στην απορροή.

Γ. ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ ΣΚΙΑΓΡΑΦΗΣΗ ΟΡΑΜΑΤΟΣ

Τόσο η τοποθέτηση της Δημοτικής Αρχής αλλά και των φορέων που συμμετείχαν στην διαδικασία της διαβούλευσης, έδειξαν την ανάγκη για μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην κινητικότητα τόσο εντός του δήμου όσο και στις υπερτοπικές μετακινήσεις που περιλαμβάνουν το Μαρούσι ως άκρο τους. Ο δήμαρχος Αμαρουσίου στην εισήγησή του ήταν ιδιαίτερα δεκτικός στην υιοθέτηση μιας νοοτροπίας ήπιων τρόπων μετακίνησης. Αντίστοιχες ήταν και οι απόψεις των φορέων που φάνηκε να αγκαλιάζουν την συμμετοχικότητα και την ανάπτυξη ενός κοινού οράματος.

Οι αναφορές στο πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης και στην ανάγκη ανάδειξης των ΜΜΜ δείχνουν ότι το όραμα που υπάρχει για τον τόπο είναι στραμμένο προς την βιώσιμη κινητικότητα και την πράσινη ανάπτυξη.

Συχνά στις τοποθετήσεις τους οι φορείς τόνιζαν την βελτίωση που θα υπάρξει από την κατασκευή της τέταρτης γραμμής του μετρό, την ανάγκη για ενίσχυση της προσβασιμότητας προς σταθμούς και στάσεις ΜΜΜ και την προώθηση της πεζής μετακίνησης μέσω βελτίωσης της υπάρχουσας υποδομής (πεζοδρομίων, πεζογέφυρων) αλλά και δημιουργία νέων.

Όλοι συμφώνησαν πως θα πρέπει να εξασφαλίζεται η προσβασιμότητα για όλους, σε όλες τις κοινωνικές και ευπαθείς ομάδες, και η μετακίνησή τους να μην παρεμποδίζεται από την ύπαρξη του υπερτοπικού κέντρου και την μεγάλης έλξης μετακινήσεων που προκαλεί.

Πολύ σημαντική ήταν η συμβολή του Δήμου Πεύκης-Λυκόβρυσης όπου με την τοποθέτησή του αγκάλιασε την προσπάθεια του Δήμου Αμαρουσίου για νάδειξή της βιώσιμης αστικής κινητικότητας και τάχθηκε υπέρ της συνεργασίας και αλληλοβοήθειας των δύο γειτονικών δήμων.

Δ. ΠΡΩΤΗ ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΣΗ

Ο πρώτος στόχος είναι η επικαιροποίηση και ο εκσυγχρονισμός των κλασσικών εργαλείων άσκησης πολεοδομικών, στρατηγικών και μεταφορικών πολιτικών, με έμφαση στη συμμετοχική διαδικασία. Η εμπλοκή όσο το δυνατόν περισσότερων φορέων και πολιτών στο σχεδιασμό αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βελτιστοποίησή του, εστιάζοντας στις πραγματικές ανάγκες.

Ως βασικός στόχος από τη συζήτηση αναδείχθηκε η προσπάθεια αποσυμφόρησης των μεγάλων αξόνων ης περιοχής του Αμαρουσίου, η επίλυση του βασικού προβλήματος της στάθμευσης που επιβαρύνει τόσο το υπερτοπικό κέντρο όσο και τις όμορες περιοχές και η προώθηση της πεζής μετακίνησης, του ποδηλάτου και της δημόσιας συγκοινωνίας. Είναι αναγκαία η διεύρυνση των ποδηλατικών και περιπατητικών διαδρομών, η στροφή σε ήπιες μορφές μετακίνησης αλλά και η προώθηση της διατροπικότητας προς την κατεύθυνση ενός αειφόρου και βιώσιμου μοντέλου μετακινήσεων και μεταφορών.

Παράλληλα, μακροπρόθεσμος και σταδιακός στόχος είναι η αλλαγή της νοοτροπίας και της κουλτούρας των πολιτών ώστε να στραφούν σε εναλλακτικές μορφές μετακίνησης εκτός του αυτοκινήτου. Άμεση συμβολή σε αυτό θα έχει η δημιουργία της τέταρτης γραμμής του μετρό και η συνεργασία των φορέων μεταφορικού έργου με την δημοτική αρχή.

Επιπλέον, σημαντικός παράγοντας και στόχος είναι να γίνει η πόλη προσβάσιμη και προσπελάσιμη για όλους, με μέτρα που θα δίνουν έμφαση στις μετακινήσεις των ευπαθών ομάδων του κοινωνικού συνόλου (μαθητές, ΑμΕΑ, τρίτη ηλικία κοκ.).

Ταυτόχρονα, αποτελεί ουσιαστικό στόχο η αναβάθμιση του δημόσιου και αστικού χώρου. Οι χωρικές ενότητες που σήμερα καλύπτουν ανάγκες χρήσης των αυτοκινήτων πρέπει να επανεξεταστούν και να αλλάξει η λειτουργική τους υπόσταση. Ο δρόμος και ο δημόσιος χώρος θα πρέπει να ανακτηθεί εξυπηρετώντας το δημόσιο συμφέρον.

Ε. ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΜΕΤΡΩΝ

Όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή, η επιλογή των μέτρων δεν αποτελεί το κύριο αντικείμενο του 1ου κύκλου Διαβούλευσης. Παρόλα αυτά είναι μια πρώτη δήλωση των συμμετεχόντων σχετικά με τις ανάγκες τους και αυτό πρέπει να καταγραφεί και να ανασυρθεί σε επόμενη φάση της κατάρτισης του στρατηγικού σχεδίου ΣΒΑΚ.

Τέτοια μέτρα και δράσεις αποτελούν τα κάτωθι:

  • Ανάπτυξη δικτύων και υποδομών για πεζών και ποδηλάτων ώστε να συνδέονται πόλοι έλξης και γέννησης μετακινήσεων και να βελτιωθεί η πρόσβαση προς σταθμούς και στάσεις ΜΜΜ από αυτούς.
  • Σύστημα ενοικίασης ποδηλάτων στους σταθμούς μέσων σταθερής τροχιάς.
  • Βελτίωση της λειτουργείας της δημοτικής συγκοινωνίας του δήμου Αμαρουσίου. Πύκνωση των δρομολογίων της, κατάλληλη στελέχωση και ενδυνάμωση του στόλου τους για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών.
  • Συντήρηση των υπάρχων υποδομών πεζής και ήπιας μετακίνησης καθώς και των διαδρομών των τυφλων.
  • Ανάγκη για επέκταση του ΤΡΑΜ προς βελτίωση πολεοδομικών ζητημάτων
  • Δημιουργία νέων χώρων στάθμευσης, ειδικά κοντά σε νοσοκομεία του δήμου και υιοθέτηση ελεγχόμενης στάθμευσης.
  • Προώθηση επενδύσεων σε έργα που εξυπηρετούν την ήπια κινητικότητα